कविता: सृष्टि र प्रश्न | सबिन पाैडेल | हाम्रो कथाघर

सृष्टि सुरु हुनुअघि
कुनै सुरुवात थिएन ।
किनकि सुरुवात भन्नु नै
समयको भाषा हो,
र समय त्यति बेला
अझ जन्मिन बाँकी थियो ।

त्यो अवस्था
पुराणले अव्यक्त भन्यो,
विज्ञानले शून्य ।
तर त्यो शून्य खाली थिएन,
ऊ मौनले भरिएको थियो,
त्यस्तो मौन
जसले आफैँलाई सहन सक्दैन ।

त्यही असह्य मौन फुट्दा
नाद उत्पन्न भयो ।
ऋषिहरूले त्यसलाई
ॐको धड्कन भने,
वैज्ञानिकहरूले
ऊर्जाको विस्फोट ।
त्यस क्षण काल जन्मियो,
कालसँगै गति र
गतिले दिशाहरू सिर्जना गर्‍यो ।

जब दिशा आयो,
आकाशले आफूलाई फैलाउन थाल्यो ।
ताराहरू देवता जस्तै जन्मिए—
केही उज्यालो,
केही लोप हुने नियतसहित ।
पुराणले भने—
हिरण्यको गर्भबाट ब्रह्म उदाए ।
विज्ञानले भन्यो—
क्वान्टम क्षेत्र अस्थिर भयो ।

तर दुवै कथामा
एउटै शंका लुकेको थियो—
यदि सबै कुरा
कारण-परिणाम हो भने,
पहिलो कारण
कसले कल्पना गर्‍यो ?

वेदले उत्तर दियो—
ब्रह्म स्वयम्भूले ।
तर स्वयम्भू भन्नु उत्तर होइन,
त्यो त प्रश्नलाई
अर्को आयाममा धकेल्नुमात्रै हो ।
यदि ब्रह्म नियमभन्दा बाहिर छ भने,
नियम कसले बनायो
जसबाट ऊ मुक्त रह्यो ?

विष्णु आए
सन्तुलन लिएर ।
शिव आए
संहार बोकेर ।
तर संहारभन्दा अघि
ऊर्जा कहाँ लुकेको थियो ?
सन्तुलनभन्दा अघि
असन्तुलन कसले जन्मायो ?

कणहरू जन्मिए ।
अणु, परमाणु,
त्रिगुणभन्दा अझ सूक्ष्म ।
वैज्ञानिक ऋषिहरूले सूत्र लेखे—
सबै कुरा कणको नृत्य हो ।
तर त्यही नृत्यले किन अर्थ खोज्यो ?
किन चेतना
अचानक मानिसको आँखामा
प्रश्न बनेर उदायो ?

मानिस आयो—
नग्न, डराएको, तर उत्सुक ।
उसले
पहिले आगो पूजा गर्‍यो,
पछि ताराहरू गन्यो ।
मन्दिर बनायो, प्रयोगशाला पनि ।
एक ठाउँ
देवतासँग क्षमा माग्दै,
अर्को ठाउँ
प्रकृतिलाई जाँच्दै ।

हिग्स क्षेत्रले द्रव्यमान दियो,
तर पीडाको गणना गरेन ।
धर्मले आशाको कथा सुनायो,
तर प्रश्नलाई चुप लगाउन सकेन ।
किनकि
प्रश्न नै मानिसको पहिलो देवता हो ।

सायद
सृष्टिको कर्ता
कुनै सिंहासनमा बसेको
सर्वशक्तिमान होइन ।
न त कुनै किताबमा थुनिएको सूत्र ।
सायद
कर्तृत्व आफैँमा एउटा बहाव हो—
जहाँ
ऊर्जा देवता बन्छ,
देवता कथा,
कथा प्रश्न,
र प्रश्न
फेरि नयाँ सृष्टि ।

जब मानिसले
प्रश्न सोध्न छोड्छ,
त्यो दिन
न वेद बाँच्छ, न विज्ञान ।
त्यो दिन
सृष्टि अझै रहन्छ, तर अर्थविहीन—
किनकि
कर्तालाई होइन,
प्रश्नलाई हराएपछि
सृष्टिले आफ्नै आत्मा गुमाउँछ ।