लघुकथामा एक प्रयोग अङ्क: २७ | हाम्रो कथाघर

❛लघुकथा टिप्पणी❜
☞ महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोणबाट ‘बिहानको युद्ध’ लघुकथाको विमर्श
✒ नन्दलाल आचार्य

रामकृपाल महतोको यो लघुकथा ‘बिहानको युद्ध’ नेपाली समाजमा महिलाहरूले दैनिक भोग्नुपरेको अदृश्य र सूक्ष्म हिंसाको एक सशक्त प्रतिबिम्ब हो। कथाकी पात्र माया र उनकी आमाको संवादले महिलामाथि हुने शारीरिक र मानसिक दुर्व्यवहारको जटिल पाटोलाई मात्र उजागर गर्दैन, बरु त्यस विरुद्धको सामूहिक प्रतिरोधको अपरिहार्यतालाई पनि जोड दिन्छ। यो कथा केवल व्यक्तिगत पीडाको चित्रण मात्र होइन, पितृसत्तात्मक संरचना विरुद्धको एक चोटिलो घोषणापत्र हो।

१. आत्मसम्मानमाथि हुने हिंसाको प्रकृति

कथामा मायाको आँखामा देखिएको ‘रातभरि बगेको आँसुको नीलो छायाँ’ ले हिंसाको गहिराइलाई सङ्केत गर्छ। उनको दुःखको कारण कुनै सामान्य कलह होइन, बरु यो हो– “बुहारी भएर किन यति धेरै अगाडि सर्छेस्? तँलाई यो अधिकार छैन।” यो भनाइले हाम्रो समाजमा महिला हिंसाको सबैभन्दा घातक रूपलाई दर्साउँछ: सपना, लक्ष्य र आत्म-विकासको अधिकारमाथि हुने रोकटोक।
महिलालाई उनको ‘सीमा’ सम्झाएर उनलाई अग्रगामी हुनबाट रोक्नु, उनको इच्छाशक्तिलाई दबाउनु मनोवैज्ञानिक हिंसाको पराकाष्ठा हो।

मायाको भाषामा, ‘उनीहरूको त्यो नजर र हातले मेरो हरेक दिनको बिहानी भत्काइरहेको छ।’ यहाँ ‘हात’ले शारीरिक दुर्व्यवहार र ‘नजर’ले निरन्तरको निगरानी, नियन्त्रण र आलोचनात्मक मूल्याङ्कनलाई बुझाउँछ। यो हिंसाले महिलाको मौलिक इच्छाशक्तिलाई मार्छ, जुन कुनै घाउभन्दा कम पीडादायक हुँदैन।

२. ‘बिहानको युद्ध’ : लक्ष्य र सङ्घर्षको रूपक

मायाले बिहान सबेरै उठेर आधा जीवन जित्ने कल्पना गरेकी छन्, जसलाई उनले ‘बिहानको युद्ध’ नाम दिएकी छन्। यो ‘बिहान’ केवल समय नभएर नयाँ सुरुवात, आशा र परिवर्तनको प्रतीक हो। हरेक बिहान जब उनी आफ्नो लक्ष्यतिर बढ्न खोज्छिन्, तब ‘उनीहरूको’ नियन्त्रणकारी हस्तक्षेपले उनको बिहानीलाई भत्काइदिन्छ।

यो कथाले स्पष्ट सन्देश दिन्छ कि महिलाको प्रगतिको बाटोमा सबैभन्दा ठूलो बाधा घरभित्रैको मानसिक बन्धन र पितृसत्तात्मक सोच हो। महिला हिंसाको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, एउटी महिलालाई आफ्नो जीवनको स्वामित्व लिने हरेक प्रयासलाई दमन गर्नु नै हिंसा हो। मायाको सङ्घर्ष आफ्नो लागि अध्ययन गर्ने, काम गर्ने वा आफ्नो आवाज उठाउने अधिकारको लागि हो, जुन उनको मौलिक मानव अधिकार हो।

३. मातृत्वको शक्ति र सामूहिक प्रतिरोध

कथाको सबैभन्दा कलात्मक र चोटिलो पक्ष आमाको भूमिका हो। आमाले आफ्नी छोरीको पीडा बुझ्छिन्, तर उनी कमजोर बन्दिनन्। उनको स्वरमा ‘कठोरता’ होइन, ‘गहिरो सङ्कल्प’ छ। उनी भन्छिन्, “मातृत्व भनेको सन्तानलाई डर सिकाउने पिँजडा होइन, यो त बल जगाउने अजेय कवच हो।” यो संवादले परम्परागत समाजमा मातृत्वलाई दिइएको सीमित परिभाषालाई चुनौती दिन्छ।

आमाले मायाको सङ्घर्षलाई व्यक्तिगतबाट ‘साझा युद्ध’ मा रूपान्तरण गर्छिन्। यो नै महिला हिंसा विरुद्धको सङ्घर्षको सफलताको सूत्र हो। जब एक महिलालाई अर्को महिला (वा परिवार/समाज) को बलवान् साथ मिल्छ, तब डरको अन्धकार हट्छ। उनीहरू घरका सबै अँध्यारा ढोकाहरू खुला गर्छन्। यसले घरभित्रको नियन्त्रणकारी वातावरण र मौनताको अन्त्य हुन्छ।

४. अन्तिम घोषणा: सत्य र मौलिक अधिकार

कथाको अन्त्य सशक्त प्रतिरोधको उद्घोषका साथ हुन्छ। आमाको निर्देशन– “अब तिम्रो लक्ष्य डरलाई जित्नु मात्रै होइन, सत्य बोल्नु पनि हो।” यो हिंसा पीडितलाई सशक्त बनाउने मूल मन्त्र हो। मौनताले हिंसालाई बल दिन्छ, तर सत्य बोल्नुले दमनकारी संरचनालाई हल्लाइदिन्छ।
मायाले गरेको घोषणा, “सबै अग्रज, समकालीन र अनुज वर्गले साथ दिए संसारमा उभिएर बाँच्ने मेरो मौलिक अधिकार कसैले खोस्न सक्दैन!” यो केवल मायाको आवाज होइन, यो समाजका हरेक सङ्घर्षशील महिलाको अधिकारको माग हो।

निष्कर्षमा, ‘बिहानको युद्ध’ ले महिला हिंसालाई एउटा भयानक सामाजिक रोगको रूपमा चिनाउँछ, जसले महिलाको आत्मा र लक्ष्यमाथि आक्रमण गर्छ। तर, यसले अन्त्यमा आशाको दियो बालेको छ। यो कथाले हामीलाई सिकाउँछ कि महिला हिंसा विरुद्धको लडाइँ डरमा चुप लागेर होइन, साहसका साथ सत्य बोलेर र एकअर्कालाई साथ दिएर मात्र जित्न सकिन्छ। माया र उनकी आमाको यो सहकार्यपूर्ण प्रतिरोध नै पितृसत्तात्मक अन्धकार चिर्ने वास्तविक ‘बिहानको युद्ध’ हो।

❀❀❀

❛उत्तरकथा❜
लघुकथा: बिहानपछि
✒ नन्दलाल आचार्य

“आमा… सुन्नुहोस् त!” माया अकस्मात् बोलिन्।
आमाले चुलोमा पानी तताउँदै सोधिन्, “किन र नानी, फेरि केही भयो?”

मायाले ओझेलिएको कुनाबाट हात समाउँदै भनिन्, “आमा, आज उनीहरूले फेरि सोधे– ‘कसको बलमा यो घरबाहिर निस्कन्छेस्?’”

आमाले गहिरोसँग हेरेर सोधिन्, “र तेरो उत्तर?”

माया एकछिन मौन भइन्; आँखा भीरझैँ टल्किए, “मैले भनेँ– ‘मेरो बिहानीमा अब डर होइन, आमा छिन्।’”

घरभित्रको हावा हल्का कम्पायमान भयो। आमा नजिकिँदै फुसफुसे स्वरमा भनिन्, “डराउनेहरू नै प्रश्न गर्छन्, हिँड्नेहरू उत्तर दिन्छन् नानी।”

माया मुस्कुराइन्, “आज पहिलोपटक उनीहरू छक्क परे आमा… मैले नजर नझुकाई बोलेँ।”

आमा ढोका ठेल्दै बाहिर निस्किन्, “धेरै युद्धहरू आवाज नै नफुट्दा हारेका हुन्छन्। आज तेरो आवाजले एउटा बिहान बचायो।”

माया आमाको पछि-पछि लागिन्। आकाश अलिकति उज्यालो हुँदै थियो।

त्यही बेला आमाले बिस्तारै भनिन्–
“जित त डर हटेपछि मात्र सुरु हुन्छ।”

–०००–

❀❀❀

❛लघुकथा टिप्पणी❜
☞ महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोणबाट ‘घेराभित्रको आवाज’ लघुकथाको विमर्श
✒ नन्दलाल आचार्य

सुरेशकुमार पाण्डेको ‘घेराभित्रको आवाज’ एक सानो तर असाध्यै गहकिलो लघुकथा हो, जसले नेपाली समाजमा गहिरोसँग जरा गाडेको महिला हिंसा र पितृसत्तात्मक सोचको नग्न चित्रण गर्दछ। यो लघुकथाले ‘हिंसा’ को चिरपरिचित शारीरिक स्वरूपलाई मात्र होइन, बरु यसका मनोवैज्ञानिक, मौखिक र संरचनात्मक आयामहरूलाई पनि एउटै घेराभित्र समेटेर चोटिलो प्रहार गर्दछ। यस कथामा जुठेको आक्रोश, सुकीको रुवाइ र पार्वताको अप्रत्याशित विद्रोह यी तीन पात्रहरू महिला हिंसाको फरक-फरक चरण र प्रतिक्रियाका प्रतीक हुन्।

१. परम्पराको दुष्चक्र र जुठेको दम्भ

कथाको सुरुवात जुठेको धम्कीपूर्ण घोषणाबाट हुन्छ: “मैले भनेँ नि, आमा त्यही हुनुपर्छ, बुझ्नुभयो?” यो वाक्यले पितृसत्ताको सबैभन्दा क्रूर र अविवेकी पक्षलाई उजागर गर्दछ।

जुठेका लागि ‘वंश’ केवल पुरुष सन्तानमा सीमित छ र छोरी जन्माउने ‘दोष’ (जुन आफैँमा वैज्ञानिक रूपमा पुरुषमा निर्भर हुन्छ) पूरै सुकीको काँधमा थोपर्नु उसको पुरुषवादी दम्भको पराकाष्ठा हो। सुकीको “ग्वाँग्वाँ रुवाइ” पुरुषको दम्भ र हैकमले सिर्जना गरेको मनोवैज्ञानिक हिंसाको प्रत्यक्ष परिणाम हो। जुठेको ‘डिभोर्स’ दिने धम्की आर्थिक, भावनात्मक र सामाजिक सुरक्षाको घेराभित्र बाँधिएकी महिलालाई नियन्त्रणमा राख्ने एउटा शक्तिशाली मौखिक हतियार हो।

जुठेले पार्वतालाई ‘आमा’ मान्दा मान्दै पनि उनको कुरा सुन्दैन। पार्वताले विज्ञान र मानवताको आधारमा “छोरी जन्माउनुमा सुकीकै मात्र गल्ती हुन्छ र?” भन्दै जुठेलाई डाक्टरकहाँ जान सुझाउँछिन्। यो सुझावले जुठेको निर्णयलाई आधारहीन साबित गरिदिन्छ। तर, जुठे “मलाई सम्झाउन पर्दैन” भन्दै झन् चर्किएर पार्वतालाई पनि चुप लगाउन खोज्छ। यो व्यवहारले हिंसा केवल पत्नीमाथि मात्र होइन, बरु आफ्नो स्वार्थ पूर्तिका लागि आमामाथि पनि गरिने भावनात्मक नियन्त्रण हो भन्ने देखाउँछ।

२. घरेलु घेराभित्रको महिला आवाज

यस कथाको सबैभन्दा मार्मिक पक्ष भनेको महिला हिंसालाई वंश-परम्पराको रूपमा चित्रण गर्नु हो। पार्वताले बुहारी र नातिनीलाई हेर्दा उनले आफूले भोगेका विगतका हिंसाहरू सम्झन्छिन्। दलानमा रुँदै बसेकी बुहारी सुकी र अगेनाको तापमा बसिरहेकी नातिनी संरचनागत हिंसाका दुई पुस्ता हुन्। सुकी वर्तमानकी पीडित र नातिनी भविष्यकी सम्भावित पीडित।
जब जुठेले सुकीलाई “घरबाट निस्किन भन्नुस्” भन्छ, तब पार्वता भित्रको दबेको विद्रोहको ज्वालामुखी फुट्छ। उनको मुखबाट निस्केको ‘चुप!’ शब्द केवल जुठेलाई लगाएको हप्की होइन, बरु शताब्दीयौँदेखि महिलामाथि लादिएको मौनता, दासता र आज्ञाकारिताको पर्दा च्यात्ने एक शक्तिशाली उद्घोष हो।

पार्वताको विद्रोहको ज्वाला यस अंशमा मन छुने रूपमा प्रस्तुत भएको छ:
“धम्की तेरो मात्रै होइन, पहिले मेरै बाको, दाइको अनि तेरो बाको। अब तेरो पनि? अब कत्ति सुन्दिनँ। यो बुहारी यो घरको सन्तान हो।”
यो विद्रोह केवल सुकीको पक्षमा उठेको आवाज होइन, यो त पार्वताले आफ्नो जीवनभर भोगेको निरन्तर हिंसा (बुवा, दाइ र पतिबाट) को हिसाब-किताब हो। जुठेको धम्कीले पुरानो घाउ बल्झाउँछ र पार्वता आफ्ना हरेक पुस्ताका महिलाहरूमाथि भएको ज्यादतीको बदला लिन उभिन्छिन्। उनी ‘बुहारी’ लाई यस घरको ‘सन्तान’ घोषित गर्दै उनलाई घरको अभिन्न अधिकार दिन्छिन्। यो अधिकार घोषणाले जुठेको अधिकारमाथि हस्तक्षेप गर्दछ र पितृसत्ताको सबैभन्दा ठूलो धम्की “घरबाट निकाल्ने” लाई उल्टाइदिन्छिन्।

३. परिवर्तनको सङ्केत र आशलाग्दो अन्त्य

पार्वताको यो अप्रत्याशित ‘विद्रोहको ज्वाला’ ले जुठेको पुरुषवादी दम्भको महल एकै क्षणमा भत्काइदिन्छ। जुठेले आमाको यस्तो रूप पहिलोपटक देख्नुको अर्थ हो– महिलाले पनि प्रतिरोध गर्न सक्छन् र परिवर्तनको वाहक बन्न सक्छन्।

कथाको अन्त्यमा जुठेले “सुकी, अब नाटक नगर्, भित्र आइज” भन्दै पत्नीलाई विनम्रतापूर्वक बोलाउनुले महिला हिंसा अन्त्यको लागि घरभित्रैबाट सुरु भएको चेतनाको सङ्केत गर्दछ। जुठेको विनम्रताले उसले आफ्नो गल्ती महसुस गर्‍यो भन्ने पूर्ण सुनिश्चितता त दिँदैन, तर कम्तीमा पार्वताको विद्रोहले उसको अहम् र दम्भमा अस्थायी विराम लगाएको छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ।

‘घेराभित्रको आवाज’ ले नेपाली समाजको प्रत्येक घरलाई सन्देश दिन्छ– महिला हिंसा विरुद्धको सबैभन्दा ठूलो लडाइँ घरभित्रै सुरु हुन्छ, जहाँ पीडक पुरुषहरूलाई परास्त गर्न महिलाले महिलालाई नै सहारा दिन्छन्। पार्वताको आवाज हरेक महिलाको लागि एउटा बलियो ढाल हो, जसले सदियौँदेखि स्थापित पुरुषवादी घेरालाई तोड्ने साहस प्रदान गर्दछ।

❀❀❀

❛उत्तरकथा❜
लघुकथा: बोलीको लय
✒ नन्दलाल आचार्य

आमाको बोलीमा जुठे अड्कियो– “आमा… मैले त केवल…”

पार्वताले नरम स्वरमा भनिन्, “केवल मान्छेको मान्छेपन मात्र हो छोरा।”

ढोकानिरै थामिएकी सुकीको अनुहारमा डर छर्लङ्ग थियो।

“तिमी भित्र नआए म नै निस्कन्छु,” पार्वताले चेतावनी दिइन्।

जुठेको ओठ काप्यो, “आमा, त्यस्तो नबोल्नुस्… मलाई डर लाग्यो।”

“डर त बाबु, अँध्यारोलाई लाग्छ, सत्यलाई होइन,” पार्वताले सुकीलाई अँगाल्दै दृढतापूर्वक घोषणा गरिन्, “आजदेखि यो घरमा रुनुपर्छ भन्ने नियम मेटियो।”

नातिनी हजुरआमाको घुँडामुनि आएर सोधी, “हजुरआमा, अब बाबा फेरि आएर कराउनुहुन्न?”

जुठेले हतारिँदै जवाफ दियो, “हो नानी, अब बाबाले पनि मिठो बोल्न सिक्नेछन्, कराएर होइन, बिस्तारै।”

सुकीको आँखामा न्यानो पानी टिलपिल भयो। जुठेले उसको हात समात्यो; तातो थियो, कठोरता थिएन।

“सुकी… मैले गल्ती गरेँ,” जुठेले अनुहार नउठाई भन्यो, “भोलि हामी दुवै परामर्शदाताकहाँ जान्छौँ।” पार्वताले स्थिर नजरले हेर्दै अन्तिम सन्देश दिइन्– “सम्झ छोरा, घरको जग बचाउनु छ भने सबैभन्दा पहिले बोलीको लय बचाउनुपर्छ।”

–०००–

❀❀❀

❛लघुकथा टिप्पणी❜
☞ महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोणबाट ‘छायाको आवाज’ लघुकथाको विमर्श
✒ नन्दलाल आचार्य

‘छायाको आवाज’ लघुकथा एउटा सानो तर शक्तिशाली विद्रोहको उद्घोष हो, जसले महिला हिंसाको गहिरो सामाजिक घाउमाथि चोटिलो प्रहार गर्दछ। लक्ष्मी रिजालले यस लघुकथामा परम्परागत मानव पात्रहरूको सट्टा पशु पात्रहरूको प्रयोग गरी एक प्रतीकात्मक र कलात्मक धरातल तयार पारेकी छिन्। यो विमर्श प्रस्तुत लघुकथाको मूलभाव, यसले बोकेको महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोण तथा यसको कलात्मक प्रस्तुतिमा केन्द्रित रहनेछ।

१. लघुकथाको मूल मर्म: मौनता विरुद्धको क्रान्ति

लघुकथाको सुरुवातमा घरभित्रको अशान्ति र निरन्तरको अत्याचारलाई ‘रुखको ओसिलो जरामा बसेकी चरी’ र ‘आक्रोशमा दाँत किटेको कुकुर’ ले चित्रण गरेका छन्। यसले महिला हिंसा कुनै निजी मामिला मात्र नभई, सम्पूर्ण समाज र प्रकृतिको चिन्ताको विषय हो भन्ने सन्देश दिन्छ। हिंसालाई ‘अँध्यारोमा धकेलिएको’ अवस्था भनी चित्रण गर्नुले हिंसाले महिलाको अस्तित्वलाई नै छायामा पार्ने यथार्थलाई सङ्केत गर्छ।

यस कथाको केन्द्रीय दृष्टिकोण हिंसा सहने महिलाको मौनतालाई तोड्नु हो। ‘स्यालको विद्रोहको धार’ मा आएको आवाज, “सुत्ने होइन– उठ!” एउटा यस्तो आह्वान हो जसले अन्यायलाई चुपचाप स्वीकार गर्ने प्रवृत्तिमाथि प्रश्न उठाउँछ। लेखकले पशु पात्रहरूलाई क्रान्तिको प्रतीकका रूपमा उभ्याएर यो देखाएकी छिन् कि जब मानिसले आफ्नो नैतिकता गुमाउँछ, तब प्रकृति स्वयं पीडितको पक्षमा उभिन्छ।

२. महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोण: आवाज नै हतियार

लघुकथाले महिला हिंसालाई लुकाउनु वा सहनु अपराधको बिरुवा रोप्नु हो भन्ने स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्छ। कुकुरको गर्जन, “हिंसालाई लुकाउनु भनेको अपराधको बिरुवा रोप्नु हो! अब हामी सहँदैनौँ!” ले हिंसाको मौन स्वीकृतिले कसरी यसलाई झन् बढावा दिन्छ भन्ने यथार्थलाई उजागर गरेको छ।

चरीको कर्कश स्वरमा व्यक्त भएको सन्देश, “डरलाई पर्खाल नबनाऊ, आवाजलाई हतियार बनाऊ! मौनताले अपराध जन्माउँछ!” यस कथाको सबैभन्दा चोटिलो र महत्त्वपूर्ण सन्देश हो। महिला हिंसा विरुद्धको लडाइँमा सबैभन्दा पहिलो कदम आवाज उठाउनु हो, मौनताको पर्खाल भत्काउनु हो। जब पीडित महिला स्वयंले आफ्नो डरलाई जित्न सक्छिन्, तब मात्र वास्तविक प्रतिरोध सम्भव हुन्छ।

स्यालको उद्घोषले महिलालाई आफूभित्रको शक्ति जगाउन प्रेरित गर्छ। यसले यो प्रमाणित गर्छ कि महिला हिंसा पीडित मात्र होइनन्; उनीहरूभित्र प्रतिरोधको अपार क्षमता छ, जसलाई केवल एक सानो उत्प्रेरणाको खाँचो छ। ‘क्रान्तिको तीन प्रतीक’ बनेर उभिएका जनावरहरूको एकताबद्धताले महिला हिंसा विरुद्धको लडाइँमा समाजको सबै वर्गको ऐक्यबद्धता (Solidarity) आवश्यक छ भन्ने दृष्टिकोणलाई सशक्त रूपमा अगाडि ल्याएको छ।

३. कलात्मक र प्रतीकात्मक प्रस्तुति

• चरी (Bird): स्वतन्त्रता र सन्देशवाहकको प्रतीक, जसले सचेतनाको आवाज फैलाउँछ।
• कुकुर (Dog): वफादारी र सुरक्षाको प्रतीक, जसले हिंसालाई सहने छैन भनी गर्जन्छ।
• स्याल (Fox): विद्रोह, चलाखी र क्रान्तिको नेतृत्वकर्ताको प्रतीक, जसले परिवर्तनको धारलाई अगाडि बढाउँछ।

यी तीन पात्रको अप्रत्याशित, भयानक र एकबद्ध कोलाहलले हिंसा गर्ने पतिको हिंसक हात बीचैमा अडिनु भन्ने दृश्यले हिंसामाथि विजयको प्रारम्भिक बिन्दुलाई स्पष्ट पारेको छ। हिंसा गर्नेको शक्ति पीडितको मौनतामा टिकेको हुन्छ र जब त्यो मौनता भङ्ग हुन्छ, तब हिंसा गर्नेको अहम् र शक्ति क्षणभरमै टुक्रिन्छ।

अन्त्यमा, ‘त्यो अँध्यारो घरको झ्याल पहिलोपटक खुल्यो’ भन्ने वाक्यले पीडित महिलाले पहिलोपटक आशा र स्वतन्त्रताको ज्योति देखेको सङ्केत गर्छ। यो भौतिक ढोका नभई महिलाको मनभित्रको डरको ढोका खुल्नु हो। स्यालको अन्तिम भनाइ, “अब यो केवल आवाज होइन, प्रतिरोध हो!” ले महिला हिंसा विरुद्धको सङ्घर्षको नयाँ चरण सुरु भएको र क्रान्तिले मूर्तरूप लिएको घोषणा गर्दछ।

४. निष्कर्ष

‘छायाको आवाज’ ले महिला हिंसा विरुद्धको लडाइँमा मौनता सबैभन्दा ठूलो शत्रु हो भन्ने कुरालाई सशक्त रूपमा स्थापित गरेको छ। यो केवल पीडितको लागि होइन, सम्पूर्ण समाजको लागि एउटा पाठ हो कि अन्याय देख्दा चुप लाग्नु पनि अपराध हो। महिला हिंसा विरुद्धको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यस लघुकथाले पीडितलाई आवाज उठाउन र आफूभित्रको शक्ति पहिचान गर्न आह्वान गरेको छ, जसले गर्दा हिंसालाई प्रतिरोध र क्रान्तिमा बदल्न सकियोस्। यो क्रान्ति आजै, यसै क्षणबाट सुरु हुनुपर्छ भन्ने समसामयिक सन्देश बोकेको छ।

अतः यस कथाको विमर्शले महिला हिंसा विरुद्धको लडाइँमा आवाजको शक्तिलाई बुझाउँछ र हिंसाको अन्त्यका लागि पीडितको जागरण र समाजको ऐक्यबद्धता अपरिहार्य छ भन्ने चोटिलो निष्कर्ष दिन्छ।

❀❀❀

❛उत्तरकथा❜
लघुकथा: उज्यालोको बाटो
✒ नन्दलाल आचार्य

“ए, सुन्यौ?” चरीले झ्यालमै बसेर भनी।

कुकुरले मुख उचाल्यो, “आज रुवाइ होइन, भाँडा ठोकिएको आवाज आयो। घरमा के चल्यो?”

स्यालले कान ठाडो पार्‍यो, “तीन दिनदेखि उनी बिहानै बाहिर हेर्छिन्। सायद आज उनले हिम्मत बटुलिन् जस्तो छ।”

एक्कासि ढोका ‘चर्र’ खुल्यो। महिला निर्धक्क उभिएकी थिइन्– घाउ बोके पनि उनका आँखामा बलियो तेज थियो।

उनले बिस्तारै भनिन्, “तिमीहरू कराएका रात, मैले पहिलोपटक आफ्नै आवाज सुनेँ।”

चरीले जिज्ञासु हुँदै सोधी, “अब तिम्रो बाटो?”

महिलाले अडिग जवाफ दिइन्, “बन्द ढोकाले शरीर रोक्छ, साहस रोक्दैन। म आज डर छोडेर ‘उज्यालो’ को खोजीमा हिँडेकी हुँ।”

कुकुर र स्याल मौन उभिए।

“भागेर होइन, डटेर बोलेर बाँचिन्छ।” महिलाले अन्तिममा भनिन्– “अब मेरो मौनता तोडियो, उसको छाया थरथराउने पालो आयो!”

–०००–