कविता: कहालीलाग्दो सहर

कवि: सबिन पौडेल

यो सहर
मिथकले होइन,
न्युरोनको फायरिङ प्याटर्नले बनेको छ ।

यहाँ हरेक विचार
एक इलेक्ट्रोकेमिकल दुर्घटना हो,
र हरेक भावना
हार्मोनको अस्थायी भ्रम ।

मानिसहरू भन्छन् :
“म निर्णय गर्छु ।”
तर एफएमआरआई (FMRI) भन्छ
निर्णय आउनुअघि नै दिमागले
‘हुनेछ’ भनेर
फैसला गरिसकेको हुन्छ ।

यहाँ स्वतन्त्र इच्छा
कानुनी शब्द हो,
जैविक सत्य होइन ।

सडकहरू
कार्टेसियनको अर्डिनेटमा छैनन्,
न्युरल नेटवर्कको वेट्समा छन् ।
एक सिन्याप्स गलत जडान भयो भने
पूरै जीवन
गलत दिशातिर मोडिन्छ ।

यहाँ अपराध
नैतिक असफलता होइन,
डोपामिन सिस्टमको मिसफायर हो ।
यहाँ प्रेम
आत्मिक मिलन होइन,
अक्सिटोसिनको समयबद्ध षड्यन्त्र हो ।

सहरको बीचमा
एक प्रयोगशाला छ
त्यहाँ “आत्मा” खोजिन्छ ।
हजारौँ वर्षको खोजपछि
रिपोर्ट लेखिन्छ:
नो स्टाटिस्टिकल्ली सिग्निफिकेन्ट एभिडेन्स फाउन्ड ।

यहाँ ईश्वर
प्रश्न होइन,
अनटेस्टेबल हाइपोथेसिस हो ।
न प्रमाणित, न अस्वीकार
बस
मानव डरको प्लेसहोल्डर ।

समय यहाँ
घडीले होइन,
एन्ट्रोपीले चलाउँछ ।
सबै कुरा
अव्यवस्थातिर जान्छ —
स्मृति, नैतिकता, सम्बन्ध,
अन्ततः चेतना ।

मानिस मर्छ
र बाँकी रहन्छ
उसको डिजिटल छायाँ—
फोटो, डाटा,
एल्गोरिदमले सम्झिएको
उसको नक्कली संस्करण हो ।

यहाँ मृत्यु
अन्त होइन,
प्रोसेसको टर्मिनेसन मात्र हो ।

र सबैभन्दा कहालीलाग्दो कुरा
विज्ञानले यो सबै
शान्त स्वरमा भन्छ,
कुनै सान्त्वना बिना ।

न भन्छ:
“चिन्ता नगर ।”
न भन्छ:
“अर्थ छ ।”
बस भन्छ:
“यस्तै हुन्छ ।”

अन्ततः म बुझ्छु
यो सहर डरलाग्दो छैन
किनकि यहाँ मृत्यु छ ।

यो सहर डरलाग्दो छ
किनकि
सबै कुरा बुझिसकेपछि पनि
बाँचिरहनुपर्ने बाध्यता छ ।

र त्यो बाध्यता
न त दार्शनिक प्रश्न हो,
न त वैज्ञानिक समस्या

त्यो त
मानव चेतनाको
सबैभन्दा अनसोल्भेबल इक्वेसन हो ।