बाल-उपन्यास: अद्भूत विवाह अध्याय: ४

बाल-उपन्यास: अद्भुत विवाह
लेखक: नन्दलाल आचार्य

लेखकीय:
यो बाल-उपन्यास ‘अद्भुत विवाह’ ले आजका बालबालिकालाई एउटा महत्त्वपूर्ण र सदाबहार सन्देश दिन खोजेको छ— वास्तविक जादु बाहिरी चमत्कारमा होइन, बरु हाम्रै मनभित्रको शक्तिमा लुकेको हुन्छ ।

गुरुजी काका र नयन परेवाको कथा-शृङ्खलाले तीन जादुई प्रतिज्ञाको सूत्र प्रस्तुत गर्दछ, जुन आधुनिक जीवनका चुनौतीहरूका लागि एउटा शक्तिशाली मार्गदर्शन हो । आजको तीव्र प्रतिस्पर्धा र भावनात्मक दूरीको युगमा, जहाँ बालबालिकाहरू मोबाइल वा भर्चुअल संसारमा बढी केन्द्रित छन्, यो उपन्यासको कथाले उनीहरूलाई मानवीय सम्बन्ध र आन्तरिक मूल्यको महत्त्व बुझाउँछ ।

१. सकारात्मकता (चाँदीको धुलो): बालबालिकाहरूले सिक्छन् कि रिस, ईर्ष्या र निराशाजस्ता ‘अँध्यारो धुलो’ लाई आफ्नो मनको ‘चाँदीको धुलो’ (सकारात्मक सोच) ले पखाल्न सकिन्छ । यो सूत्रले उनीहरूलाई जुनसुकै परिस्थितिमा पनि आशावादी र शान्त रहन सिकाउँछ ।

२. अटल सम्बन्ध (नदेखिने धागो): उपन्यासले ‘प्रेमको धागो’ का माध्यमबाट भावनात्मक दूरीलाई (सञ्जयका बुवाजस्तै) कसरी विश्वास र सम्झनाको शक्तिले जित्न सकिन्छ भन्ने देखाउँछ । यसले आजका बालबालिकालाई परिवार र साथीहरूसँगको सम्बन्धलाई सधैँ प्राथमिकता दिन र अटल विश्वास राख्न प्रेरित गर्छ ।

३. साहस र बलिदान (टुटिसकेको चुरा): यस उपन्यासको कथाले दुःख, असफलता र सङ्घर्षहरू (टुटिसकेको चुराको आवाज) बाट भाग्नुको सट्टा धैर्य र बलिदान दिएर ती चुनौतीहरूलाई शक्तिको स्रोत बनाउन सिकाउँछ । स्कुलको परीक्षा, पोखरीको समस्या वा सामुदायिक विवाद— हरेक समस्या समाधानका लागि स्वार्थको बलिदान नै अन्तिम जादुई उपाय हो ।

अन्ततः, यो उपन्यासले बालबालिकालाई सत्य (आत्मासँगको विवाह) को सन्देश दिँदै उनीहरूलाई ‘नयनको सन्देशवाहक’ बनेर प्रेम, शान्ति र सकारात्मक ऊर्जा संसारभरि फैलाउन आह्वान गर्दछ । यस उपन्यासका हरेक भागको अध्ययन गरेर पृष्ठपोषण दिनुहुन निवेदन गर्दछु । धन्यवाद !
— नन्दलाल आचार्य

अध्याय: ०४

दियालाई गुरुजी काकाको सल्लाह एकदमै राम्रो लागेको थियो, तर त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न साह्रै गाह्रो थियो। कबीरलाई मायाले सोध्नु, जब कि उसले सधैँ जिस्काउँछ—यो एउटा ठूलो चुनौती थियो।

दियाले मनमनै गुरुजी काकाका शब्दहरू याद गरिन्: “रिसाउनु भनेको अँध्यारो धूलो हो। तिमी आफ्नो चाँदीको धूलो (सकारात्मक सोच) प्रयोग गर।”

अर्को दिन स्कुलको छुट्टीपछि सबै नानीबाबुहरू पीपलको रूखमुनि खेल्न जम्मा भए। दियाको साथी कबीर पनि आयो। कबीर एकदमै बलियो र चुलबुले थियो, तर उसको ध्यान खिच्ने तरिका सधैँ अरूलाई जिस्काएर हुन्थ्यो। कबीरले एउटा माटोको घर बनाउँदै गरेकी दियालाई देख्यो। ऊ बिस्तारै दियाको नजिक आयो।

“ए दिया!” कबीर ठूलो स्वरले हाँस्यो। “के गर्दै छेस्? यो त माटोको घर होइन, बरु गाईको गोठ जस्तो पो देखियो! तैंले सधैँ बिगार्छेस्।”

सामान्य अवस्थामा, दिया रिसले रातो हुन्थी र कबीरलाई नराम्रो कुरा भनेर त्यहाँबाट भागिदिन्थी। आज पनि उसको मनमा रिसको सानो आगो बल्यो। उसले आफ्नो मुठी कसेर रिस थाम्न खोजि। तर, उसले तुरुन्तै गुरुजी काकाको ‘चाँदीको धूलो’को प्रतिज्ञा सम्झिइ।

“अरूको गल्तीलाई होइन, उसको भलो चाहने मनलाई हेर्ने।”

दियाले लामो सास फेरिन्। उसले आफ्नो रिसलाई दबाई। उसको आँखामा रिसको ज्वाला थिएन, बरु सहानुभूति र जिज्ञासा थियो। दियाले कबीरको मुखमा हेरी। उसको आवाजमा सकारात्मकताको चमक थियो।

“कबीर,” दियाले शान्त स्वरमा भनी, “तिमी किन सधैँ मलाई जिस्काएर आफ्नो ऊर्जा खेर फाल्छौ? तिम्रो मुखमा त हाँसो सुहाउँछ। तिमीले जिस्काउँदा मलाई दुख्छ, तर म जान्दछु तिमी खराब छैनौ।”

दियाको यो अप्रत्याशित प्रतिक्रियाले कबीर एकछिन स्तब्ध भयो। उसले दिया रिसाउँछे भन्ने सोचेको थियो, तर दियाले त उसको मनको हाल पो सोधी!

“के… के भन्छेस्?” कबीर अलमलमा पऱ्यो।

दियाले अझै नरम भएर भनी, “साँचो भन न कबीर, तिमी किन खुसी छैनौ? तिमी किन रिस देखाउँछौ? के तिमीलाई मेरो कुनै मद्दत चाहिएको छ? आऊ न, हामी मिलेर यो माटोको घर बनाऊँ। तिमी बलियो छौ, तिमीले राम्रो बनाउन सक्छौ।”

यसपटक दियाले आफ्नो मनबाट कबीरको मनसम्म फैलिएको ‘नदेखिने धागो’को पहिलो टुप्पोलाई पक्रिएकी थिइ।

कबीरको रिसको पर्दा तुरुन्तै हट्यो। उसले पहिलोपटक महसुस गऱ्यो कि दिया रिसाएकी छैन, बरु उसलाई साँचो माया गर्दै छे। कबीरलाई आफ्नो गल्ती महसुस भयो।

“मलाई… मलाई थाहा थिएन दिया,” कबीरको स्वर नरम भयो। “म त… मलाई सबैले हेर्छन् कि भनेर मात्र जिस्काएको थिएँ। मलाई लाग्थ्यो कि हल्ला गरेपछि मात्र साथीहरूले मलाई ध्यान दिन्छन्।”

“त्यसो होइन कबीर,” दियाले मायाले भनी, “मानिसहरूले ध्यान त तब दिन्छन्, जब तिमी राम्रो काम गर्छौ। हामी सबै यहाँ मिलेर खेल्न आएका हौँ नि। आऊ, तिम्रो बल प्रयोग गरेर यसलाई अझ बलियो घर बनाऊँ।”

कबीरले तत्कालै टाउको हल्लायो। ऊ हँसिलो मुहारका साथ दियासँगै माटोको घर बनाउन थाल्यो। पहिलोपटक कबीरले दियालाई नजिस्काई, नरिसाई खेलेको थियो। अरू नानीबाबुहरू—अमन र रितु पनि यो परिवर्तन देखेर अचम्मित भए। उनीहरूले बुझे—गुरुजी काकाको जादूले काम गरेको रहेछ! प्रेम र सकारात्मकताभन्दा ठूलो कुनै जादू हुँदैन रहेछ।

साँझ परेपछि, दिया खुसी र उत्साहित हुँदै पीपलको रूखमुनि गुरुजी काकाकहाँ आई।

“वाह! वाह!!” गुरुजी काका खुसी हुँदै हाँसे, “तिम्रो मुखको उज्यालोले नै मलाई सबै कुरा बतायो, दिया! तिमीले त नयनको चाँदीको धूलो प्रयोग गरेर अँध्यारो धूलोलाई हटायौ!”

दियाले उत्साहसाथ भनी, “यो मेरो जादू होइन, काका! यो तपाईंको शिक्षा हो। अब कबीरले मलाई जिस्काउँदैन, बरु ऊ मेरो राम्रो साथी बनेको छ! मेरो र उसको बीचको धागो सधैँभरि बलियो हुनेछ।”

गुरुजी काकाले उसलाई प्रेमले हेरे र अन्त्यमा भने:
“सम्बन्धको धागो चुँडियो भनेर कहिल्यै नसोच। त्यो त केवल गाह्रो परिस्थितिमा तानिएर लामो भएको हुन्छ। तिम्रो प्रेम र सकारात्मकता (चाँदीको धूलो) ले त्यसलाई सधैँ सच्याउन सक्छ। यही हो ‘जादुई विवाह’ को सबैभन्दा सरल पाठ।”

अब नानीबाबुहरूले बुझे—नयन परेवा कतै हराएको थिएन; ऊ त सकारात्मक सोच बनेर उनीहरूको मनभित्र बसिरहेको रहेछ।
क्रमशः

–०००–
श्री जनता मा.वि. (प्राविधिक)
गोलबजार-४, सिरहा