लघुकथा: जनैको साँचो

“समयले अब नेटो काट्यो । अब कति बाँचुला र खै ? जहान पनि खसेर गई । यी तीन- तीन जना छोराहरु केही गर्ने होइनन् ।” गनगनाए पण्डित !
“पण्डित्याई गरेर जसोतसो गुजारा चलाएको छु । यिनीहरू केही गर्न खोज्दैनन् ? यसो मसँगैसँगै हिँडे पनि केही कुरा सिकिन्थ्यो नि केही गर्नै खोज्दैनन् ? म मरेपछि के हालत होला यिनीहरूको ?” फेरि फत्फताए ।
“जेठो छोरो अल्छी छ, खाली सुतिरहन्छ । माहिलो छोरो घरमा एकछिन बस्ने होइन, खाली डुलिरहन्छ । कान्छो सानै छ । खै के गरी खालान् ?” फेरि थपे ।
“घरको यत्रो जिम्मेवारी छ । यिनीहरू त लिनै खोज्दैनन् । फेरि यी तीनजना मध्ये कसले गर्न सक्छ खै ? यो पनि मलाई थाहा छैन ।” एकालाप गरे ।
एकदिन तीनैजना छोराहरूलाई बोलाएर भने । ल ! आज मैले तिमीहरूलाई काम दिन्छु । खाली कोठा देखाउँदै, यो कोठा खाली छ । यसमा के – के राखेर भर्ने हो ? तिमीहरुको स्व: विवेकले कोठामा केही चिज राखेर भर । यदि कोठा भरियो भने मलाई बोलाए भन्दै गए, पण्डित ।

अब पिताजीले भनेको कुरा कसरी टार्ने ? तीनै भाइ मुखामुख हेर्दै, गर्नै पर्यो ।

जेठाले सोच्यो । यो कोठामा के राखेर भर्ने होला त ? ए ! हुन्छ अब खलियो भरि दाउरा छन् । म त्यहीँ ल्याएर भर्छु भन्यो, गर्यो पनि । दाउराले भरिएन त्यतिकै छाड्यो ।

माहिलाले सोच्यो ‘ए ! हाम्रो घरमा त टन्न धान छ, म अब त्यहीँ धान ल्याएर भर्छु भन्यो’ गर्यो पनि तर भरिएन । त्यसले पनि त्यतिकै छाड्यो ।

अब कान्छाको पालो आयो । उसले कोठा हेर्यो । अरे ! दाइहरुले भर्न नसकेर त्यतिकै छाडेर गए । मैले त खै के सकुला र ? दाइहरु जत्तिको बलवान् पनि त होइन म फेरि भन्यो । एक छिन घोरियो । दिमाग लगाएर सोच्यो । अब म यसलाई पूजाकोठा बनाउँछु भन्यो । बाँकी रहेको ठाउँ सबै सरसफाइ गर्यो । आफ्नी स्वर्गीय माताजीको फोटो लिएर आयो । त्यस फोटोमा फूलको हार लगायो । नजिकै दियो बालिदियो ।

अब तीनैजना छोराहरु पिताजीसम्म पुगेर आ- आफ्नो काम सकेको जानकारी दिए । पिताजी आउँनु भयो र यसो नजर घुमाउँदै हेर्नूभयो । त्यसपछि सोध्नु भयो । के के गर्यौ त भनेर ? तीनैजनाले आफ्नो आफ्नो कामको समीक्षा गरे ।

निर्णय अब पिताजीको हातमा थियो । पिताजीले भन्नुभयो, “म बुढो भए हेर ! डुब्न लागेको घाम हो म । धेरै बाँच्दिन होला । कति खेर के हुन्छ थाहा छैन ? त्यस कारण तिमीहरु मध्ये कसले घरको जिम्मेवारी लिन सक्छ भनेर मैले परीक्षा लिएको हु । ” भने

कान्छालाई सुम्सुम्याउँदै भने , “हेर बाबु आजदेखि मेरो यो जनैको साँचो तिम्रो जनैमा हुनेछ ।”

– भूमिका गैरे, तिमिल्सिना
गैंडाकोट ४, नवलपुर