एक समयको कुरा हो । एउटा सानो गाउँमा एउटा चतुर मुसो र चलाख बिरालो बस्थे । मुसो सधैं चिसो भान्साकोठामा आफ्ना साथीहरूसँग रमाइलो गर्दथ्यो । बिरालो भने मुसोहरूलाई समात्न तल्लीन हुन्थ्यो ।
गाउँमा सबैले बिरालोलाई मुसोको दुश्मन भन्थे । “बिरालो, तिमी किन यति निर्दयी छौ ? साना मुसाहरू माथि किन आक्रमण गर्छौ ?” मानिसहरूले सोध्थे । बिरालाले जवाफ दिन्थ्यो, “यो मेरो काम हो । मैले खानाका लागि मुसो समात्नै पर्छ । यो त प्रकृतिको नियम हो, होइन र ?”
एक साँझको कुरा हो । मुसोले आफ्नो परिवारसँग सल्लाह गर्दै भन्यो, “हामी सधैं डराएर बस्नुपर्छ । यो बिरालोले हामीलाई कहिल्यैँ शान्तिसँग बाँच्न दिँदैन । अब हामीले केही योजना बनाउनुपर्छ ।”
मुसो र उसका साथीहरूले योजना बनाए । भोलिपल्ट मुसोले एउटा ठूलै झोला बोकेर बिरालो बस्ने ठाउँनजिकै राख्यो । झोलाभित्र मसिनो मासु र माछाको गन्ध थियो । बिरालोले गन्ध सुनेर सुँघ्यो, “यो झोलाभित्र के छ ?” मुसोले चलाखीपूर्ण मुस्कानसहित भन्यो, “मेरो बुबाको उपहार हो, तर यो तिमीलाई उपयोगी हुँदैन होला ।”
बिरालो चकित भयो । उसले मनमनै सोच्यो, “मुसोहरूले मलाई यो उपहार किन दिन खोजिरहेका छन् ?” तर लोभले बिरालोले त्यो झोला खोलेर हेर्न मन गरेकै थियो । झोलाभित्रको स्वादिष्ट गन्धले बिरालो लोभियो र उसले झोलाभित्रको मासु खान थाल्यो ।
त्यहीबेला, मुसो र उसका साथीहरूले बिरालोको वरिपरि जाल फैलाए र झोलासहित बिरालोलाई बन्द गरे । “अब तिमी हाम्रो पछि लाग्न सक्दैनौँ !” मुसोले हाँस्दै भन्यो । बिरालो जालभित्र अड्किएर मुसाहरूप्रति रिसायो, तर उसलाई महसुस भयो कि लोभ र चालबाजीले उसको बुद्धिमानी माथि हावी भएको थियो ।
केही समयपछि मानिसहरूले बिरालोलाई जालबाट छुटकारा दिए । बिरालोले मुसाहरूसँग माफी माग्यो र प्रतिज्ञा गर्यो कि अबदेखि उसले मुसाहरूमाथि अन्याय गर्ने छैन ।
यो घटनापछि, मुसो र बिरालोले एकअर्काको सीमा बुझ्दै शान्तिपूर्ण रूपमा बाँच्न थाले । मुसो र बिरालोको मित्रता गाउँभरि चर्चित भयो । गाउँलेहरूले यो सिके कि आपसी समझदारीले सबै समस्याहरू समाधान गर्न सकिन्छ ।
०००००
✍️नन्दलाल आचार्य
उदयपुर
